NHỮNG LOẠI HÌNH BIỂU DIỄN NGHỆ THUẬT BẠN NÊN THƯỞNG THỨC KHI ĐẾN VIỆT NAM

0
2722

Đi du lịch không chỉ là ngắm nhìn quang cảnh thiên tươi đẹp, tham quan những công trình kiến trúc đặc trưng hay thưởng thức các món ăn nổi tiếng. Du lịch còn là trải nghiệm và sống. Một trong những trải nghiệm quan trọng về cả không gian và thời gian chính là các loại hình biểu diễn nghệ thuật. Tại Việt Nam, có rất nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống được biểu diễn rộng rãi, được tổ chức UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể.

Để hiểu được phần nào bản sắc của các vùng miền tại trên lãnh thổ Việt Nam và con người nơi đây, chúng ta hãy cùng điểm qua những loại hình biểu diễn nghệ thuật của từng vùng.

1. Miền Bắc

  • Chèo

Chèo là một loại hình biểu diễn nghệ thuật dân gian phổ biến ở miền Bắc Việt Nam bao gồm múa, hát và diễn kịch. Nhắc đến những con người miền Bắc, nhất là nếp sống sinh hoạt của người nông dân mà không nói đến chèo quả thật là thiếu sót to lớn. Sân khấu chèo truyền thống thường là một chiếc chiếu trải giữa đình làng. Khán giả ngồi quây quần quanh chiếu chèo và xem người nghệ sĩ trình diễn, bên cạnh đó còn có một ban nhạc hỗ trợ. Các vở chèo thường nói về những vấn đề trong cuộc sống hàng ngày liên quan đến phong tục tập quán và mối quan hệ làng xã. Một số vở chèo nổi tiếng như: Quan Âm Thị Kính; Ngao. Sò, Ốc, Hến; Lưu Bình – Dương Lễ,…

Một cảnh trong vở chèo

  • Múa rối nước

Một loại hình đặc sắc khác cần được nhắc đến là múa rối nước; phát sinh từ nền nông nghiệp lúa nước của Việt Nam. Đây là loại hình sân khấu đặc biệt, người nghệ sĩ sẽ ngâm mình trong hồ nước, giấu mình đằng sau tấm mành tre và điều khiển những chú rối nhảy múa cũng như biểu diễn động tác trên mặt nước. Những chú rối này được chế tác rất cẩn thận và tỉ mỉ, có thể hoạt động rất uyển chuyển. Để thêm phần sinh động, mỗi vở múa rối nước đều có một nhân vật dẫn chuyện hay còn gọi là người dẫn chương trình được gọi là Chú Tễu. Chú Tễu cũng là một nhân vật rối, đặc điểm là khuôn mặt lúc nào cũng vui vẻ, miệng luôn cười và thường được lồng tiếng để trò chuyện với khán giả. Các nhân vật khác thường có như rồng, phụng, tiên nữ, các vị quan văn, võ,….

Tái hiện lễ hội đua thuyền

Tiên nữ múa hát

2. Miền Trung

  • Tuồng

Nhắc đến tuồng, người ta nhớ đến nhà hát tuồng Đào Tấn ở thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Đình, là nơi lưu giữ, bảo tồn và phát triển nghệ thuật tuồng Việt Nam. Các vở tuồng thường diễn lại các tích truyện, thơ Hán – Nôm, chủ yếu là về đê tài ngườ anh hùng, các vị vua quan trong triều đình, các thế lực thiện – ác và những câu chuyện dân gian. Nhân vật trong tuồng thường chia thành các hệ thống khác nhau như người xấu, người tốt, quan văn, quan võ, người quân tử, kẻ tiểu nhân,…. và dựa vào hoạ tiết vẽ mặt để phân biệt các tuyến nhân vật.

Các vở tuồng và tuyến nhân vật

  • Hát bài chòi

Bài chòi là một hình thức vui chơi của người dân miền Trung những lúc rảnh rỗi hay có lễ hội. Hình thức vui chơi này không chỉ có ý nghĩa giải trí đơn thuần mà còn là một sân khấu trình diễn của các làn điệu dân ca đặc trưng vùng Nam Trung bộ. Nội dung của lời hát trong nghệ thuật bài chòi đều mang ý nghĩa giáo dục cao. Các câu hát thường ca ngợi quê hương, đất nước, ca ngợi tình phụ tử, tình phu thê… đề cao phẩm chất tốt đẹp của con người và phê phán tệ nạn xã hội…. Người hô hiệu trong trò chơi nghệ thuật này phải là người có kiến thức văn chương, có tài ứng đối di dỏm.

Cảnh chơi bài chòi

3. Miền Nam

  • Cải lương

Cải lương là loại loại hình đặc trưng nhất của miền Nam, ngày nay, cải lương được chia làm hai dòng là tân và cổ. Cải lương cũng có các tuyến nhân vật giống tuồng, nhưng chú trọng về diễn xướng và điệu bộ cua nhân vật. Những vở cải lương cổ thường diễn truyện xưa tích cũ, điển cố, điển tích, tác phẩm văn học. Các vở cải lương với chủ đề trong thời hiện tại  rất gần gũi với khán giả và phản ánh đời sống tâm lí xã hội.

Vở cải lương Tiếng trống Mê Linh

Vở Lá Sầu Riêng

  • Đờn ca Tài tử

Đây là loại hình nghệ thuật vừa được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi Vật thể, là tiền thân của nghệ thuật cải lương. Đờn ca Tài tử chú trọng về nghệ thuật đàn (đờn) và ca (xướng) chứ không chú trọng nhiều đến diễn xuất và điệu bộ như cải lượng. Xuât phát từ nhu cầu ca hát giải trí cùng nhau sau giờ làm việc của người nông dân, Đờn ca Tài tử đã ra đời. Dàn Đờn ca Tài tử thường gồm có đàn tranh, đàn cò, đàn ghita và có thể thay đổi tùy theo tính chất bài nhạc. tác phẩm nỗi tiếng nhất của thể loại này là Dạ cổ hoài lang của soạn giả Cao Văn Lầu.

Sinh hoạt Đờn ca tài tử

Một số những loại hình biểu diễn nghệ thuật sẽ giúp chúng ta hiểu thêm về đời sống tinh thần và nếp sinh hoạt văn hóa của những con người ở từng vùng miền trên đất nước Việt Nam, rất đáng để bạn thưởng thức.

BÌNH LUẬN